Παναγία Πορταΐτισσα

Παναγία Πορταΐτισσα

Τετάρτη, 25 Ιουνίου 2014

Ἡ ἑορτή τοῦ Ἄξιον Ἐστίν.

ορτή το ξιον στίν.
 
Τό θαμα καί ο σχετικές μέ ατό Διηγήσεις καί γκωμιαστικοί Λόγοι
 
Παταπίου μοναχο Καυσοκαλυβίτου
 
    θεομητορική ορτή το ξιον στίν τελεται στίς 11 ουνίου, στά πλαίσια τς ορτς τς «Συνάξεως το ρχαγγέλου Γαβριήλ ν τ δειν», σέ νάμνηση το θαύματος πού τέλεσε ρχάγγελος νώπιον τς εκόνας τς Θεοτόκου βρεφοκρατούσας, ποία φυλασσόταν στό παντοκρατορινό κελλί τς Κοιμήσεως τς Θεοτόκου, γνωστό σήμερα καί ς το «ξιον στίν», τό ποο βρίσκεται κοντά στήν κοίτη το χειμμάρου Λιβαδογένη, στόν σήμερα νομαζόμενο «Λάκκο το δειν», στήν ερύτερη περιοχή τν Καρυν.
 
 
Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙΝ. 
ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ
Σύμφωνα μέ τή διήγηση το θαύματος, νας ξένος δοιπόρος μοναχός μφανίστηκε σέ μοναχό το Κελλίου, να πόγευμα Σαββάτου, ν Γέροντάς του πουσίαζε στό Πρωττο γιά τή συνήθη γρυπνία. μοναχός δέχθηκε τόν ξένο, ν καί ταν ργά τό βράδυ, καί τόν δήγησε νώπιον τς εκόνας τς Θεοτόκου. κε ξένος μοναχός ψαλε μέ ξαίσια μελωδία τόν γνωστο ς τότε μνο «ξιον στιν ς ληθς, μακαρίζειν σε τήν Θεοτόκον, τήν ειμακάριστον καί παναμώμητον καί μητέρα το Θεο μν», πού οσιαστικά ποτελε συμπλήρωση το θεομητορικο μνου «Τήν τιμιωτέραν τν χερουβείμ καί νδοξοτέραν συγκρίτως τν σεραφείμ...», πού εχε συνθέσει γιος Κοσμς Μελωδός, πίσκοπος Μαϊουμ († 752/754) καί ποος ψαλλόταν μέχρι τότε. κθαμβος μοναχός το ζήτησε νά γράψει κάπου τόν μνο. Μήν χοντας μως χαρτί προσκόμισε μιά πλάκα που ξένος γραψε τόν μνο, σύροντας θαυματουργικά τό δάκτυλό του. Στή συνέχεια ξένος, πού δέν ταν λλος πό τόν ρχάγγελο Γαβριήλ γινε φαντος. πιστρέφοντας Γέροντας το κελλίου κουσε τά γενόμενα καί μετέφερε τήν πλάκα στήν κοινή σύναξη τν Καρυν καί στόν Πρτο, ποος μέ τή σειρά του τήν στειλε στήν Κωνσταντινούπολη, μέ συνοδεία γραμμάτων πρός τόν Πατριάρχη καί τόν Ατοκράτορα. μνος γαπήθηκε καί διαθόθηκε κτοτε σ᾿ λον τόν ρθόδοξο κόσμο. εκόνα τς Θεοτόκου μεταφέρθηκε κατόπιν στό ναό το Πρωτάτου καί τοποθετήθηκε στό σύνθρονο το ερο Βήματος. λιτάνευση τς εκόνας στίς Καρυές, κατά τή δεύτερη μέρα το Πάσχα, θεωρεται κορουφαία κδήλωση τιμς πρός ατήν, πού καθιερώθηκε κατά τή βυζαντινή περίοδο. Τό σωζόμενο τυπικό τς λιτανείας χρονολογεται στόν 16ο α. λλά ποτελε πεξεργασμένη μορφή παλαιότερου κειμένου, φο μνημονεύεται στάση τς λιτανείας στή μονή λυπίου (σημερινό κουτλουμουσιανό κελλί τν γίων ποστόλων), πού δη τόν 15ο α., δέν φίστατο πλέον ς μονή καθώς καί στή μονή το γίου ντωνίου (το Ξύστρη) πού φίστατο ς μονή κατά τή βυζαντινή περίοδο.
διήγηση γιά τό θαμα το ξιον στίν μς γινε γνωστή πό τούς συντάκτες το Νέου Μαρτυρολογίου, ο ποοι δημοσίευσαν τό 1799 τό πόμνημα «Σεραφείμ το Θυηπόλου, περί το θαύματος το γενομένου πό το ρχαγγέλου Γαβριήλ ν τ γί ρει το θω τοι περί το ρχαγγελικο μνου, το, ξιόν στιν». Σύμφωνα μέ τόν σιο Νικόδημο τόν γιορείτη, ποος φαίνεται τι πεξεργάστηκε καί πέφερε προσθκες στό ρχικό κείμενο το ερομονάχου Σεραφείμ, τελευταος διετέλεσε Πρτος το γίου ρους περί τό 1550. Τό κείμενο στήν ρχική του μορφή (χωρίς τίς προσθκες το διασκευαστο σίου Νικοδήμου) βρίσκεται σέ ατόγραφο χειρόγραφο το ερομονάχου Σεραφείμ καί χει ρχή: «Ες τό γιον ρος ες τήν σκήτην το Πρωτάτου τό ν Καρας, γγύς νι λάκκος μέγας δης λεγόμενος, γουν μνος, χοντος καί κελλίον καί ες τό κελλίον ν ερομόναχος...». Γράφηκε πιθανότατα πρίν τό 1516 καθώς Διήγηση χει μεταφρασθε στή ρωσική πό τόν σιο Μάξιμο τόν Γραικό.

 
Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙΝ (λεπτομέρεια). 
ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ
    Τό διασκευασμένο κείμενο το σίου Νικοδήμου το γιορείτου φαίνεται τι πεξεργάστηκε τήν περίοδο 1837-1838 καταγόμενος πό τή Σύμη εροδιάκονος τς μονς γίου Παντελεήμονος Βενέδικτος († 1840), ποος πειτα πό ατημα τν κκλησιαστικν το Πρωτάτου, συνέταξε τήν κολουθία το ξιον στίν. Σ᾿ ατήν, στό Συναξάριον, μετά τήν στ’ δή, μπεριέχεται καί τό «πόμνημα περί το θαύματος το γενομένου πό το ρχαγγέλου Γαβριήλ ν τ γί ρει το θω, τοι περί το ρχαγγελικο μνου, το ξιον στίν», πού στήν οσία εναι να νέο κείμενο. Σύμφωνα μ᾿ ατό, τό θαμα συνέβη τό τος 980, κάτι πού παναλαμβάνει καί μοναχός άκωβος Νεασκητιώτης στό ργο του: «Διήγησις μετ᾿ γκωμίου ες τό θαμα το ρχαγγέλου Γαβριήλ ν τ δειν, τό, ξιον στίν ς ληθς», τό ποο ναλύουμε στή συνέχεια (...)
 
(...)  Διήγησις μετ᾿ γκωμίου ες τό θαμα το ρχαγγέλου Γαβριήλ ν τ δειν, τό, ξιον στίν ς ληθς, παραδίδεται σέ δύο ατόγραφους κώδικες το ακώβου Νεασκητιώτου καί σ᾿ να ντίγραφό τους.
Ι) Κώδ. γ. ννης 156 (καταλογογράφητος), το τους 1848, διόγραφος ακώβου Νεασκητιώτου.
φφ. 321α-326α: «Διήγησις μετ᾿ γκωμίου ες τό θαμα το ρχαγγέλου Γαβριήλ ν τ δειν, τό, ξιον στίν ς ληθς».
ρχ. «Ορανίων γγέλων οσία ϋλος καί νθρώπων φύσις χοϊκή καί βρότειος, γ τε καί ορανός ...».
Νά σημειωθε τι στόν διο κώδικα, φφ. 316α-320α, άκωβος παραθέτει καί τήν κολουθία τς ορτς το ξιον στίν.
ΙΙ) Κώδ. γ. Παντελεήμονος 205, τους 1866, διόγραφος ακώβου.
φφ. 2α-7α: «Λόγος μετ᾿ γκωμίου ες τήν εκόνα τς Θεοτόκου, ξιόν στιν. ναγινωσκομένη ν τ περιωνύμω Να το Πρωτάτου τ Δευτέρ  τς Διακαινησίμου».
ΙΙΙ) Κώδ. γ. Παντελεήμονος 206, 19ου α., χι διά χειρός ακώβου.
φφ. 1α-7α: Διήγηση το θαύματος «ν τ Λάκκ το δειν παρά ρχαγγέλου Γαβριήλ».