Παναγία Πορταΐτισσα

Παναγία Πορταΐτισσα

Τρίτη 14 Μαρτίου 2017

"Ποῦ ἐκκλησιάζονταν ὅσοι ἔκαναν Ἀποτείχισιν;" - Ἀπαντήσεις ἀπό τὴν Ἐκκλησιαστική Ἱστορία καὶ Γραμματεία

"Ποῦ ἐκκλησιάζονταν ὅσοι ἔκαναν Ἀποτείχισιν;" - Ἀπαντήσεις ἀπό τὴν Ἐκκλησιαστική Ἱστορία καὶ Γραμματεία

Δευτέρα, 13 Μαρτίου 2017

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Αποτείχιση, με απλά λόγια, ονομάζουμε την διακοπή εκκλησιαστικής κοινωνίας με τον Επίσκοπο που κηρύσσει αίρεση. Σε Αποτείχιση προέβαιναν πάντοτε οι Ορθόδοξοι σε περίοδο αιρέσεως. Στην εποχή μας, με την μεγάλη αίρεση του Οικουμενισμού, του οποίου φορείς είναι σχεδόν όλοι οι Επίσκοποι των επισήμων Εκκλησιών, η Αποτείχιση είναι επιβεβλημένη, αλλά είναι εύλογο να προκύπτει, σε αυτούς που προβαίνουν σε αυτήν, ένα σοβαρό ερώτημα: "Που θα εκκλησιαζόμαστε πλέον;". Σε αυτό το ερώτημα απαντά η Εκκλησιαστική Ιστορία και Γραμματεία, οι οποίες διασώζουν τα έργα και την διδασκαλία των Ορθοδόξων Πατέρων μας. Ας τα δούμε.


ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Οι Ορθόδοξοι της Αντιοχείας επί Ευζωΐου
Το 360 επίσημος Επίσκοπος Αντιοχείας, στη θέση του εξορισθέντος Αγίου Μελετίου, τοποθετήθηκε ο Ευζώιος. Ο Ευζώιος ήταν αρειανόφρονας γι' αυτό και οι Ορθόδοξοι  "διαχωρισθέντες ἀπὸ τοὺς κακοδόξους, συνηθροίζοντο εἰς τὴν Ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν κειμένην ἐν τῇ καλουμένη Παλαιᾷ" (Μελετίου Αθηνών, Εκκλησιαστική Ιστορία, τόμος α΄, Βιέννη, 1783, σελ. 349). Χωρίσθηκαν δηλαδή όχι μόνο από τον Ευζώιο, αλλά και από τους συν αυτώ και εκκλησιαζόντουσαν στην παλιά πόλη της Αντιόχειας, σε έναν ναό που είχαν κτίσει οι Απόστολοι. Όπως γράφει ο ιστορικός: "χωρισθέντες ἀπὸ τὴν Ἀρειανικὴν συμμορίαν, τὰς θείας ἐτέλουν λειτουργίας ἐν τῇ καλουμένῃ Παλαιᾷ" (στο ίδιο, σελ. 379).
Οι Ορθόδοξοι της Κωνσταντινουπόλεως από το 350 έως το 379
 
Το 350 επίσημος Επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, στη θέση του εξορισθέντος Αγίου Παύλου, τοποθετήθηκε ο Μακεδόνιος, ο οποίος ήταν Πνευματομάχος. Μετά τον Μακεδόνιο εκλέχθηκε ο από Αντιοχείας αρειανόφρονας Ευδόξιος. Με τον θάνατο του Ευδοξίου εκλέγεται ο επίσης αρειανόφρονας Δημόφιλος. Όμως ο εξόριστος Άγιος Ευστάθιος Αντιοχείας, ο οποίος κρυβόταν σε κάποιο σπίτι των λιγοστών Ορθοδόξων της Πόλεως χειροτονεί για αυτούς (πρώτη φορά μετά από 20 χρόνια!) Ορθόδοξο Επίσκοπο τον Ευάγριο. Μόλις το μαθαίνει ο αρειανόφρονας αυτοκράτορας Ουάλης, εξορίζει τον Ευάγριο και δημεύει τους λιγοστούς ναούς των Ορθοδόξων, παραχωρώντας τους στον Δημόφιλο, τον οποίο και αναγνωρίζει ως επίσημο Επίσκοπο της Κωνσταντινουπόλεως. Μόλις ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος φθάνει στην Πόλη το 379 (είχε αποσταλεί από την Ορθόδοξη Σύνοδο της Αντιοχείας του 378 ως Επίσκοπος Σασίμων για να οργανώσει την Ορθόδοξη Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως) συναντά ένα θλιβερό θέαμα. Οι εναπομείναντες Ορθόδοξοι ήταν ελάχιστοι και ασύντακτοι, εκκλησιάζονταν δε σε βουνά και σπηλιές ή και καθόλου. Ας δούμε την περιγραφή του Αγίου: "Τοῦτο τὸ ποίμνιον ἦν, ὅτε μικρόν τε καὶ ἀτελὲς ἦν, ὅσον ἐπὶ τοῖς ὁρωμένοις, καὶ οὐδὲ ποίμνιον, ἀλλὰ ποίμνης τι μικρὸν ἴχνος, ἢ λείψανον, ἀσύντακτον, καὶ ἀνεπίσκοπον, καὶ ἀόριστον, μήτε νομὴν ἐλευθέραν ἔχον, μήτε μάνδρᾳ περιεχόμενον, πλανώμενον ἐν ὄρεσι, καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς, ἄλλο ἀλλαχοῦ διεσπαρμένον τε καὶ διεῤῥιμμένον, ὡς ἕκαστον ἔτυχε σκεπόμενον, ἢ νεμόμενον, καὶ διακλέπτον ἀγαπητικῶς τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν" (P. G. 36, 460). Μόλις φθάνει ο Άγιος Γρηγόριος τότε οι Ορθόδοξοι με την καθοδήγηση του Αγίου ανασυντάσσονται και αποκτούν δικό τους ναό (ο Δοσίθεος Ιεροσολύμων γράφει πως μετέτρεψαν ένα σπίτι σε ναό!), τον οποίο ο Άγιος ονόμασε "Ἀναστασίαν ὅπως συμβολικῶς τὸ ὄνομα σημαίνῃ τὴν ἐν τούτῳ ἀνάστασιν καὶ ἀναζωογόνησιν τῆς τέως νεκρᾶς ὀρθοδοξίας ἐν Κωνσταντινουπόλει" (Βασιλείου Σμύρνης, Περί του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, Αθήνα, 1903, σελ. 111-112).

Οι Ορθόδοξοι της Κωνσταντινουπόλεως επί Νεστορίου
Μόλις διαπιστώθηκε πως ο Νεστόριος δεν δεχόταν την υποστατική ένωση των δύο φύσεων του Χριστού μας (και ως εκ τούτου απέρριπτε τον όρο "Θεοτόκος" για την Παναγία μας), οι Ορθόδοξοι εξεγέρθηκαν και εγκατέλειψαν τους ναούς που μνημονευόταν το όνομά του. Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας αναφέρει σε επιστολή του προς τον Άγιο Κελεστίνο, Πάπα Ρώμης, πως το μεγάλο πλήθος των πιστών έχει εγκαταλείψει τους ναούς της Κωνσταντινουπόλεως, εκτός από λίγους αδιάφορους και κόλακες! Και όχι μόνο ο λαός, αλλά και οι μοναχοί και οι αρχιμανδρίτες! Συγκεκριμένα γράφει: "῏Ην ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐπίσκοπος ὀνόματι Δωρόθεος, τὰ αὐτὰ φρονῶν αὐτῷ (τῷ Νεστορίῳ), ἀνὴρ χρειοκόλαξ, καὶ προπετὴς χείλεσι, καθὼς γέγραπται· ὃς ἐν συνάξει, καθεζομένου ἐπὶ τοῦ θρόνου τῆς ἐκκλησίας τοῦ τῆς Κωνσταντινουπόλεως εὐλαβεστάτου (σ. ημ. επειδή δεν είχε καθαιρεθεί ακόμη τον προσφωνεί με τον τίτλο "ευλαβέστατο", όπως λέμε σήμερα "σεβασμιώτατος", "παναγιώτατος" κ.τ.ο.) Νεστορίου, ἀναστὰς μεγάλῃ τῇ φωνῇ τετόλμηκεν εἰπεῖν· Εἴ τις Θεοτόκον εἶναι λέγει τὴν Μαρίαν, οὗτος ἀνάθεμα ἔστω. Καὶ γέγονε μὲν κραυγὴ μεγάλη παρὰ παντός τοῦ λαοῦ καὶ εκδρομή (ἔξοδος). Οὐ γὰρ ἤθελον ἔτι κοινωνεῖν αὐτοῖς τοιαῦτα φρονοῦσιν, ὥστε καὶ νῦν ἀποσυνάκτους εἶναι τοὺς λαοὺς τῆς Κωνσταντινουπόλεως, πλὴν ὀλίγων ἐλαφροτέρων καὶ τῶν κολακευόντων αὐτόν. Τὰ δὲ μοναστήρια σχεδὸν ἅπαντα καὶ οἱ τούτων ἀρχιμανδρῖται καὶ τῆς συγκλήτου πολλοὶ οὐ συνάγονται, δεδιότες μὴ ἀδικηθῶσιν εἰς πίστιν, αὐτοῦ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ οὓς ἀπὸ τῆς Ἀντιοχείας ἀναβαίνων ἤγαγε, πάντων λαλούντων τὰ διεστραμμένα" (P.G. 77, 81). 

Οι Ορθόδοξοι της Κωνσταντινουπόλεως μετά την Ψευδοσύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας
Όταν το 1439 επέστρεψαν από την Φλωρεντία οι ορθόδοξοι επίσκοποι, οι οποίοι είχαν υπογράψει την ψευδοένωση με τους Παπικούς, ο πιστός λαός τους γύρισε την πλάτη αδειάζοντας τους ναούς τους. Ήταν τόσος ο ζήλος του λαού που και υποψία να υπήρχε ότι κάποιος κληρικός ήταν λατινόφρονας εγκατέλειπαν τον ναό! Ο Σιλβέστρος Συρόπουλος αναφέρει ένα χαρακτηριστικό περιστατικό: "Ἱερεύς τις ἠθέλησεν ἰδεῖν ὅπως γίνεται ἡ τοῦ πατριάρχου (σ. ημ. Μητροφάνους του Β΄, λατινόφρονος) πρόβλησις· ὄνομα τῷ ἱερεῖ Θεοφύλακτος. Ἐδανείσατο οὖν ἵππον (οὐδέ γάρ ἐκέκτητο) καί ἦλθεν εἰς τά βασίλεια, καί ἰδών τήν πρόβλησιν, ἦλθε μεθ’ ἡμῶν μέχρι καί τοῦ πατριαρχείου. Εἶτα ὑπέστρεψεν εἰς τό ἴδιον οἴκημα, καί κατά τήν ὥραν τοῦ ἑσπερινοῦ ἐσήμανεν (ἦν γάρ ἡ ἑορτή τῆς Ἀναλήψεως), καί οὐδείς ἦλθεν εἰς τόν ναόν αὐτοῦ· ὡσαύτως καί εἰς τόν ὄρθρον, καί οὐδείς ἦλθε· ἐξεδέχετο δέ καί εἰς τήν ὥραν τῆς λειτουργίας, ἵνα φέρῃ τις αὐτῷ λειτουργίαν, καί οὐκ ἔφερε· διό οὐδέ ἐλειτούργησεν· Ἀγανακτήσας προσῆλθε τοῖς εἰωθόσιν ἐκκλησιάζεσθαι ἐν τῷ ναῷ καί ἠρώτα τίνος χάριν οὐκ ἦλθον ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἑορτῆς οὔσης; Οἱ δέ ἔλεγον αὐτῷ· Διότι ἠκολούθησας καί σύ τῷ πατριάρχῃ καί ἐλατίνισας. Ἔλεγεν οὖν ὁ ἱερεύς· Καί πῶς ἐλατίνισα; ἐγώ ἀπῆλθον ἁπλῶς ἵνα ἴδω τήν τάξιν μόνον ἥν οὐδέποτε εἶδον, καί οὔτε ἐφόρεσα οὔτε ἔψαλα οὔτε τι ἱερατικόν ἐποίησα. Πῶς οὖν ἐλατίνισα; Οἱ δέ εἶπον· Ἀλλ’ ἀνεμίχθης καί συνοδοιπόρεις μετά τῶν λατινισάντων ἔμπροσθεν τοῦ λατινόφρονος πατριάρχου καί ἔφθανέ σοι ἡ εὐλογία αὐτοῦ. Τότε ἠγανάκτησεν, ἵνα δυσωπῇ αὐτούς μεθ’ ὑποσχέσεων ἐνόρκων, ὡς οὐκέτι ἀπελεύσεται εἰς τόν πατριάρχην ἤ εἰς τούς πλησιάζοντας αὐτῷ, καί μόλις ἠδυνήθη καταπεῖσαι αὐτούς συνέρχεσθαι πάλιν εἰς τήν ἐκκλησίαν" (V. Laurent, Les mémoires du grand ecclésiarque de l'Église de Constantinople Sylvestre Syropoulos, Paris, 1971, p. 556).
Και το 1452, όταν με το ουνιτικό συλλείτουργο της 12ης Δεκεμβρίου στην Αγιά Σοφιά διακηρύχθηκε η Ψευδοένωση με τους Παπικούς, ο λαός πάλι έδειξε την απέχθειά του αποφεύγοντας να λειτουργείται στον ναό. Γράφει χαρακτηριστικά ο ιστορικός της εποχής Δούκας: "Οἱ δὲ τῆς πόλεως ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης, ἐν ᾗ ἐγένετο τάχα ἡ ἕνωσις ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, ὡς Ἰουδαίων συναγωγὴν τοῦτον ἀπέφευγον καὶ οὐκ ἦν ἐν αὐτῇ οὔτε προσφορά, οὔτε ὁλοκαύτωσις, οὔτε θυμίαμα. Εἴ ἔτυχέ τις τῶν ἱερέων λειτουργῆσαι Θεῷ ἐν ἡμέρα ἐπισήμῳ, οἱ προσευχόμενοι μέχρι τῆς ὥρας τῆς προσφορᾶς ἵσταντο· καὶ τότε πάντες ἐξήρχοντο οὕτω γυναῖκες ὡς ἄνδρες, οὕτω μοναχοὶ ὡς μονάζουσαι. Τὶ χρὴ λέγειν; καὶ τὸν ναὸν ὡς βωμὸν (τῶν εἰδώλων), καὶ τὴν θυσίαν (λειτουργίαν) ὡς Ἀπόλλωνι τελουμένην ἐνόμιζον" (P. G. 157, 1072).
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
Οι Άγιοι Απόστολοι (διά του Αγίου Κλήμεντος, Πάπα Ρώμης) διατάζουν την αποφυγή κάθε είδους συμπροσευχής με τους αιρετικούς: "Eἰ μὴ δυνατὸν ἐν ἐκκλησίᾳ προϊέναι διὰ τοὺς ἀπίστους, κατ' οἶκον συνάξεις, ὦ ἐπίσκοπε, ἵνα μὴ εἰσέρχηται εὐσεβὴς εἰς ἐκκλησίαν ἀσεβῶν· οὐχ ὁ τόπος γὰρ τὸν ἄνθρωπον ἁγιάζει, ἀλλ' ὁ ἄνθρωπος τὸν τόπον. Ἐὰν δὲ ἀσεβεῖς κατέχωσιν τὸν τόπον, φευκτέος ἔστω σοι διὰ τὸ βεβηλῶσθαι ὑπ' αὐτῶν· ὡς γὰρ οἱ ὅσιοι ἱερεῖς ἁγιάζουσιν, οὕτως οἱ ἐναγεῖς μιαίνουσιν. Eἰ δὲ μήτε ἐν οἴκῳ ἅμα μήτε ἐν ἐκκλησίᾳ συναθροισθῆναι δυνατόν, ἕκαστος παρ' ἑαυτῷ ψαλλέτω, ἀναγινωσκέτω, προσευχέσθω, ἢ καὶ ἅμα δύο ἢ τρεῖς· «Ὅπου γὰρ ἂν ὦσι, φησὶν ὁ Κύριος, δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι ἐν τῷ ὀνόματί μου, ἐκεῖ εἰμὶ ἐν μέσῳ αὐτῶν». Πιστὸς μετὰ κατηχουμένου μήτε κατ' οἶκον προσευχέσθω· οὐ γὰρ δίκαιον τὸν μεμυημένον μετὰ τοῦ ἀμυήτου συμμολύνεσθαι· εὐσεβὴς μετὰ αἱρετικοῦ μήτε κατ' οἶκον συμπροσευχέσθω· «Τίς γὰρ κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος;»" (P. G. 1, 1136-1137).
Ο Μέγας Βασίλειος συνιστά στους πρεσβυτέρους της Νικοπόλεως, αν οι αιρετικοί κατέχουν τους ναούς, να τελούν τις ακολουθίες στην ύπαιθρο: "Εἰ δὲ ὅτι ὁ δεῖνα τὸν οἶκον κατέχει τῆς προσευχῆς, ὑμεῖς δὲ ἐν τῷ ὑπαίθρῳ προσκυνεῖτε τὸν οὐρανοῦ καὶ γῆς Δεσπότην, τοῦτο ὑμᾶς ἀνιᾷ, ἐνθυμήθητε, ὅτι οἱ μὲν ἕνδεκα μαθηταὶ ἐν τῷ ὑπερῴῳ ἦσαν ἀποκεκλεισμένοι, οἱ δὲ σταυρώσαντες τὸν Κύριον ἐν τῷ περιβοήτῳ ναῷ τὴν Ἰουδαϊκὴν λατρείαν ἐπλήρουν" (P. G. 32, 896-897).
Ο Μέγας Αθανάσιος προτρέπει τους Ορθοδόξους να εκκλησιάζονται μόνοι τους, χωρίς τους κληρικούς τους (όταν εκείνοι είναι αιρετικοί), για να μη κολαστούν μαζί τους: «Ἐάν ὁ ἐπίσκοπος ἤ ὁ πρεσβύτερος, οἱ ὄντες ὀφθαλμοί τῆς Ἐκκλησίας, κακῶς ἀναστρέφονται καί σκανδαλίζωσι τόν λαόν, χρή αὐτούς ἐκβάλλεσθαι. Συμφέρον γάρ ἄνευ αὐτῶν συναθροίζεσθαι εἰς εὐκτήριον οἶκον ἤ μετ’ αὐτῶν ἐμβληθῆναι ὡς μετά Ἄννα καί Καϊάφα εἰς τήν γέενναν τοῦ πυρός» (P.G. 35, 33).
Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γερμανός ο Β΄ απαγορεύει στους ορθοδόξους να εκκλησιάζονται σε ναούς που λειτουργούν λατινόφρονες: "Ὅσοι τῆς καθολικῆς (ὀρθοδόξου) ἐκκλησίας ἐστὲ τέκνα γνήσια, φεύγειν ὅλῳ ποδὶ ἀπὸ τῶν ὑποπεσόντων ἱερέων τῇ λατινικῇ ὑποταγῇ, καὶ μηδὲ εἰς ἐκκλησίαν τούτοις συνάγεσθε, μηδὲ εὐλογίαν ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῶν δἐχεσθε τὴν τυχοῦσαν· κρεῖσσον γάρ ἐστιν ἐν τοῖς οἴκοις ὑμῶν τῷ Θεῷ προσεύχεσθαι καταμόνας, ἢ ἐπ' ἐκκλησίας συνάγεσθαι μετὰ τῶν λατινοφρόνων ὑποταγάτων" (Γερμανού Β΄ Κωνσταντινουπόλεως, Επιστολή Β΄ προς τους Κυπρίους στο Κωνσταντίνου Σάθα, Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη, τόμος Β΄, Βενετία,  1873, σελ. 18).

Νικόλαος Μάννης

Σάββατο 11 Μαρτίου 2017

Τὸ Εὐαγγελικὸν Ἀνάγνωσμα τῆς Κυριακῆς (Μάρκ. β΄ 1–12) Β΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ (Ἁγ. Γρηγορίου Παλαμᾶ)

 
 Τὸ Εὐαγγελικὸν Ἀνάγνωσμα τῆς Κυριακῆς (Μάρκ. β΄ 1–12) Β΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ (Ἁγ. Γρηγορίου Παλαμᾶ)
 
Τῷ καιρῷ εκείνῳ, εἰσῆλθεν ο Κύριος πάλιν εἰς Καπερναοὺμ καὶ ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. Καὶ εὐθέως συνήχθησαν πολλοί, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον. Καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν παραλυτικὸν φέροντες, αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. Καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν κράβαττον, ἐφ᾿ ᾧ ὁ παραλυτικὸς κατέκειτο. Ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου. Ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν· τί οὗτος οὕτω λαλεῖ βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; Καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως αὐτοὶ διαλογίζονται ἐν ἑαυτοῖς, εἶπεν αὐτοῖς· τί ταῦτα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; Τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει; Ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας λέγει τῷ παραλυτικῷ. Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου. Καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν.

Ἀπόδοσις εἰς τὴν Nεοελληνική
 
Τὸν καιρό εκείνο, όταν ἦλθε και πάλιν ὁ Κύριος εἰς τὴν Καπερναούμ, διαδόθηκε ὅτι βρίσκεται σὲ κάποιο σπίτι. Καὶ ἀμέσως ἐμαζεύθηκαν πολλοί, ὥστε νὰ μὴν τοὺς χωρῇ πλέον οὔτε ὁ χῶρος ἐμπρὸς εἰς τὴν πόρτα, καὶ τοὺς ἐκήρυττε τὸν λόγον. Καὶ ἔρχονται καὶ τοῦ φέρουν ἕνα παραλυτικόν, τὸν ὁποῖον ἐβάσταζαν τέσσερα πρόσωπα. Καὶ ἐπειδὴ δὲν μποροῦσαν νὰ τὸν πλησιάσουν ἐξ αἰτίας τοῦ πλήθους, ἀφήρεσαν τὴν στέγην, ὅπου εὑρίσκετο, ἔκαναν ἕνα ἄνοιγμα καὶ κατέβασαν τὸ κρεββάτι, ὅπου ἤτανε ξαπλωμένος ὁ παραλυτικός. Ὅταν ὁ Ἰησοῦς εἶδε τὴν πίστιν τους, λέγει εἰς τὸν παραλυτικόν· παιδί μου, σοῦ συγχωροῦνται αἱ ἁμαρτίαι. Ἐκάθοντο δὲ ἐκεῖ μερικοὶ ἀπὸ τοὺς γραμματεῖς καὶ ἐσκέπτοντο μέσα τους· γιατὶ λέγει αὐτὸς βλασφημίας κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Ποιὸς μπορεῖ νὰ συγχωρῇ ἁμαρτίας παρὰ μόνον ἕνας, ὁ Θεός; Ὁ Ἰησοῦς ἀμέσως ἐκατάλαβε μέσα του ὅτι αὐτὰ σκέπτονται καὶ τοὺς λέγει· γιατὶ κάνετε τὶς σκέψεις αὐτὲς μέσα σας; Τὶ εἶναι εὐκολώτερον νὰ πὦ εἰς τὸν παραλυτικόν, σοῦ συγχωροῦνται αἱ ἁμαρτίαι ἢ νὰ πῶ, σήκω ἐπάνω καὶ πάρε τὸ κρεββάτι σου καὶ βάδιζε; Ἀλλὰ διὰ νὰ μάθετε ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔχει ἐξουσίαν νὰ συγχωρῇ ἁμαρτίας ἐπὶ τῆς γῆς, λέγει εἰς τὸν παραλυτικόν. Σοῦ λέγω, σήκω ἐπάνω καὶ πάρε τὸ κρεββάτι σου καὶ πήγαινε εἰς τὸ σπίτι σου. Καὶ ἐσηκώθηκε ἀμέσως καὶ ἀφοῦ ἐσήκωσε τὸ κρεββάτι ἐβγῆκε ὑπὸ τὰ βλέμματα ὅλων, ὥστε νὰ ἐκπλαγοῦν ὅλοι καὶ νὰ δοξάζουν τὸν Θεὸν καὶ νὰ λέγουν, ποτὲ δὲν εἴδαμε τέτοια πράγματα.

Ὁ ἄνθρωπος πού δέν ἔχει καθαριστεῖ ἀπό τά πάθη του εἶναι ψυχοπαθής κατά τούς ἁγίους Πατέρας

Ὁ ἄνθρωπος πού δέν ἔχει καθαριστεῖ ἀπό τά πάθη του εἶναι ψυχοπαθής κατά τούς ἁγίους Πατέρας

ΤΑ ΠΑΘΗ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΘΕΡΑΠΕΥΟΝΤΑΙ 

 Ἀληθινά ψυχο-παθής ἄνθρωπος εἶναι κάθε ἄνθρωπος πού εἶναι δέσμιος τῶν παθῶν του. Φυσικά καί ὁ καταθλιπτικός μέ τήν πατερική ἔννοια εἶναι ψυχοπαθής. Ἡ ψυχο-πάθεια ἔγκειται στό ὅτι ἡ καρδία τοῦ ἀνθρώπου δέν εἶναι καθαρή, ἀλλά εἶναι μολυσμένη ἀπό λογισμούς καί δέσμια τῶν παθῶν. Ἀντί νά «βλέπει» πρός τόν Θεό, βλέπει πρός τά κτίσματα. Λογισμοί ἀπό τήν διάνοια κατεβαίνουν στήν καρδία καί τήν μολύνουν. Ὁ ἄνθρωπος γεμίζει μέ λογισμούς καί ἐπιθυμίες. Ἡ νοερά ἐνέργεια, ὁ νοῦς ἀντί νά προσεύχεται νοερῶς καί ἀδιάλειπτα ἐντός τῆς καρδίας εἶναι ξεδιπλωμένος καί κολλημένος στόν ἐγκέφαλο-διάνοια. Εἶναι ὑποδουλωμένος στή λογική καί τίς αἰσθήσεις. Αὐτός ὁ ἄνθρωπος χρήζει θεραπείας. Ἡ θεραπεία εἶναι ἡ κάθαρση καί ὁ φωτισμός τοῦ νοῦ του διά τῆς ἀσκητικῆς καί μυστηριακῆς ζωῆς του ἐντός τῆς Ἐκκλησίας. Τότε ὁ ἄνθρωπος παύει νά εἶναι ψυχοπαθής. Τότε ἐλευθερώνεται καί ἀπό τήν Κατάθλιψη.
 
Ὁ π. Ἰωάννης Ρωμανίδης μᾶς διδάσκει τά ἑξῆς: «Ὁ κάθε ἄν­θρω­πος εἶναι ψυχοπαθής κατά τήν Πατερική ἔννοια. Δέν εἶναι ἀνάγκη νά εἶναι κάποιος σχιζοφρενής γιά νά εἶναι ψυχοπαθής.
 
Ὁ ὁρισμός τῆς ψυχοπάθειας ἀπό Πατερικῆς ἀπόψεως εἶναι ὅτι ψυχοπάθεια ὑπάρ­χει στόν ἄνθρωπο ἐκεῖνον πού δέν λειτουργεῖ σωστά ἡ νοερά ἐνέρ­γεια μέσα του. Ὅταν δηλαδή ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου εἶναι γεμάτος ἀπό λογισμούς, ὄχι μόνο κακούς λογισμούς, ἀλλά καί καλούς λογισμούς.

Ὅποιος ἔχει λογισμούς, καλούς ἤ κακούς μέσα στήν καρδιά του, αὐτός ὁ ἄνθρωπος ἀπό Πατερικῆς ἀπόψεως εἶναι ψυχοπαθής. Ἄς εἶναι οἱ λογισμοί αὐτοί ἠθικοί, ἀκόμη καί ἠθικώτατοι, ἀνήθικοι ἤ ὁ,τιδήποτε ἄλλο. Δηλαδή κατά τούς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ὅποιος δέν ἔχει περάσει ἀπό κάθαρσι τῆς ψυχῆς ἀπό τά πάθη καί δέν ἔχει φθάσει σέ κατάστασι φωτισμοῦ μέ τήν Χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἶναι ψυχοπαθής. Ὄχι ὅμως μέ τήν ἔννοια τῆς Ψυχιατρικῆς. Ὁ ψυχοπαθής γιά τόν ψυχίατρο εἶναι κάτι ἄλλο. Εἶναι ἐκεῖνος πού πάσχει ἀπό ψύχωσι, εἶναι ὁ σχιζοφρενής»[15].
 
Ὁ προπτωτικός ἄνθρωπος δέν ἦταν ψυχο-παθής. Ἡ νοερά του ἐνέρ­γεια λειτουργοῦσε κανονικά. Ὁ Σεβασμιώτατος Ἱερόθεος μᾶς δι­δά­σκει: «Στον προπτωτικό ἄνθρωπο, ὁ νοῦς ἐλάμβανε τήν θεία Χά­ρη καί αὐτή διαπορθμευόταν στό σῶμα του καί ἀπό ἐκεῖ ἀκτι­νο­­­βο­λοῦ­σε σέ ὅλη τήν κτίση. Ὅμως μέ τήν πτώση του ἄλλαξαν τά πράγματα. Ἡ ψυχή ἀπομυζᾶ τό σῶμα καί δημιουργοῦνται ἡ φι­­­­λαυτία καί τά ψυχικά πάθη. Τό σῶμα ἀπομυζᾶ τήν κτίση καί δη­­­μιουρ­­γοῦνται τά σωματικά πάθη καί ἀκολουθεῖ τό οἰκολογικό πρό­­­βλημα». Ἡ ἔκφραση αὐτή τῶν παθῶν δημιουργεῖ καί τά κοινωνι­κά προβλήματα.
Ἑπομένως, χρειάζεται νά γίνη θεραπεία. Νά ἀλλάξουν τά δεδομένα, νά ἀλλάξη ἡ σειρά, ἤτοι τό σῶμα νά ὑποταχθῆ στήν ψυχή καί ἡ ψυχή νά ἐμπνέεται ἀπό τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ»[16].
 Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο του Ἀρχ. Σάββα Ἁγιορείτη μέ τίτλο:Τά πάθη καί ἡ κατάθλιψη

Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

«Οἱ κόλακες εἶναι οἱ μεγαλύτεροι ἐχθροί μας.»

«Οἱ κόλακες εἶναι οἱ μεγαλύτεροι ἐχθροί μας.»

Ἁγίου Ἰωάννου τῆς Κρονστάνδης

Οἱ κόλακες εἶναι οἱ μεγαλύτεροι ἐχθροί μας.
Μᾶς τυφλώνουν καί δέ μᾶς ἀφήνουν νά δοῦμε τά πολλά μας ἐλαττώμματα. Ἔτσι μᾶς δυσκολεύουν στό δρόμο πρός τήν τελειότητα, ἰδιαίτερα ἄν εἴμαστε φίλαυτοι καί δέ βλέπουμε μακριά. Γι᾿ αὐτό καί πρέπει νά μήν ἀκοῦμε αὐτούς πού μᾶς κολακεύουν ἤ νά τούς ἀποφεύγουμε. Ἀλίμονο σέ κεῖνον πού περιβάλλεται ἀπό κόλακες.

Μακάριος εἶναι ὁ ἄνθρωπος πού περιβάλλεται ἀπό καλόκαρδους κι ἁπλούς ἀνθρώπους πού δέν κρύβουν τήν ἀλήθεια, ἀκόμα κι ἄν αὐτή εἶναι δυσάρεστη, ὅπως γιά παράδειγμα ὅταν ἐντοπίζουν τό σφάλμα του, τά πάθη καί τά λάθη του.

Συνεχίζεται...


Τέλος καί τῇ Τρισηλίῳ Θεότητι
κράτος, αἶνος καί δόξα εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
Ἀμήν.


Ἀπό τό βιβλίο: “Ἡ ἐν Χριστῷ Ζωή μου”
Ἀγίου Ἰωάννου τῆς Κρονστάνδης
Κεντρική διάθεση: Πέτρος Ἀθ. Μπότσης
Πέλλης 2, 15234 Φραγκοκκλησιά Ἀττικῆς

Τί ἔπαθε ὁ Μοναχός πού εἶπε «Άει στό ...»

 Τί ἔπαθε ὁ Μοναχός πού εἶπε «Άει στό ...»

Στην Σκήτη του Αγίου Παντελεήμονος στο Κουτλουμούσι, ο μοναχός Ιωσήφ, θέλησε να επισκευάσει, στο πάτωμα της καλύβας του, ένα σανίδι που είχε σπάσει.

Καθάρισε το σάπιο, πήρε με ακρίβεια τα μέτρα, έκοψε το σανίδι και πήγε να το τοποθετήσει.

Όταν το έβανε στη θέση του, το σανίδι ήταν μεγαλύτερο. Το πήρε, έκοψε το περίσσιο και πήγε πάλι να το τοποθετήσει. Το είδε πως ήταν μικρότερο απ΄ ότι έπρεπε.


Ο Γέρο – Ιωσήφ, ήταν μαραγκός στο επάγγελμα. Παίρνει για δεύτερη φορά τα μέτρα, κόβει άλλο σανίδι στα μέτρα που χρειάζονταν με ακρίβεια, πήγε να το βάλει στη θέση του, αλλά και πάλι περίσσευε, το έκοψε, κι όταν πήγε να το καρφώσει, έγινε μικρότερο.


Τότε έχασε την υπομονή του και με θυμό είπε : «Άει στο διάβολο, διάβολε, τί έχεις, τί να σου κάμω για να ταιριάξεις; Τέσσερις φορές σε μέτρησα και τέσσερις σε έκοψα, τώρα τί διάβολο έχεις και δεν ταιριάζεις»;


Ο ταλαίπωρος αυτός μοναχός, αντί να ειπεί την ευχή και να επικαλεστεί τη θεία βοήθεια στην εργασία του, προτίμησε να μνημονεύσει τον διάβολο, ο οποίος δεν άργησε αλλά κάτι τέτοιες ευκαιρίες ζητάει, γι΄ αυτό παρουσιάστηκε μπροστά του, ο διάβολος, μ΄ όλη την αγριωπή μορφή του και του είπε : «Με φώναξες γέροντα, τί είναι, τί θέλεις ; Εδώ είμαι ‘γω για να σε βοηθήσω».


Ο Γέρο – Ιωσήφ τρομαγμένος έκαμε το σταυρό του, παράτησε το σανίδι κι έτρεξε στον Πνευματικό του να εξομολογηθεί, αλλά από τότε μέχρι σήμερα έχουν περάσει περισσότερα από 30 χρόνια και δεν μπορεί να συνέλθει, του έμεινε ο φόβος και μια αφηρημάδα στο μυαλό, σαν αντιμισθία από τον διάβολο.


Τούτο ας γίνει μάθημα σε όλους, μικρούς και μεγάλους, να μη λένε «άει στο διάβολο», ούτε για αστεία.


Επειδή, ο διάβολος βάνει τον άνθρωπο να θυμώνει και στον θυμό του επάνω, τον βάνει να βρίζει ή να βλασφημεί τα θεία, κι αν δεν κατορθώσει τούτο, τον πείθει να ειπεί στον συνάνθρωπό του, στον αδελφό του, στο παιδί του, ή και στον εαυτό του ακόμη, «Άει στο διάβολο». Τούτο γίνεται κακίστη συνήθεια και πολλοί γονείς στέλνουν τα παιδιά τους στον διάολο.


Ενώ μπορεί ο άνθρωπος να αποκτήσει καλές συνήθειες κι αντί να λέει «άει στο διάβολο», να λέει «άει στην ευχή» ή «άει στο καλό σου» ή όπως συνηθίζουν οι πατέρες να λένε «να σε πάρει η ευχή» ή «ο Θεός να σ΄ ελεήσει», που είναι το καλύτερο απ΄ όλα.


Έτσι συνηθίζει ο άνθρωπος να εύχεται και να λέει πάντοτε τα καλά, σύμφωνα με την Αγία Γραφή «ευλογείτε και μη καταράσθε» (Ρωμ. 12, 14).

Ανδρέου Μοναχού Αγιορείτου – «Γεροντικό Αγίου Όρους»

«Αὐξάνει, ἡ παρανομία, παιδί μου, γι’ αὐτό καί συντομεύει ἡ Δευτέρα παρουσία τοῦ Κυρίου μας…»


«Αὐξάνει, ἡ παρανομία, παιδί μου, γι’ αὐτό καί συντομεύει ἡ Δευτέρα παρουσία τοῦ Κυρίου μας…»

 
Ἱερομόναχος Στέφανος Ι. Σκήτη Ξενοφώντος (1917-1998)
 
-Τί ἔχετε νά πῆτε γιά τόν Ἀντίχριστο, Γέροντα;
-Ποιός εἶναι αὐτός; Τί θέλει αὐτός ἐδῶ. Ἄαα. Αὐξάνει, ἡ παρανομία, παιδί μου, γι᾿ αὐτό καί συντομεύει ἡ Δευτέρα παρουσία τοῦ Κυρίου μας. 
 
Δύο λέξεις θά πῆ ὅταν ἔλθη ὁ Κύριός μας: «Πορεύεσθε ἀπ᾿ ἐμοῦ οἱ κατηραμένοι καί «Δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου….». Ὅπως φεύγει ὁ καπνός ἀπό τόν τζάκι, ἔτσι θά φεύγουν ἀπό προσώπου τοῦ Θεοῦ οἱ παράνομοι. Τό Ἑλληνικόν Κράτος εἶναι Ἅγιον. Ὅλοι οἱ Νομοί τῆς Χώρας μας ἔχουν ἁγίους, ἀλλά περιφρονοῦνται ἀπό τήν ἁμαρτία τοῦ κόσμου καί ἀρνοῦνται νά βοηθήσοιυν τούς ἀνθρώπους. Γι᾿ αὐτό τό κράτος ὑποφέρει...Καί ὁ Κλῆρος εἶναι ἐξαντλημένος ἀπό τόν πόλεμο τοῦ διαβόλου. Δέν στηρίζεται ὁ λαός μας ἐπί τῶν θεμελίῳ τῆς πίστεως τοῦ Κυρίου μας. Ὅπως εἶπε ὁ Κύριος στόν Πέτρο ὅτι θά θεμελιώση τήν Ἐκκλησία Του ἐπάνω στό θεμέλιο τῆς πίστεως. Ἐκκλησία δέν εἶναι τά κτίρια, ἀλλά εἶναι ὁ λαός πού ἀκολουθεῖ αὐτή τήν πίστι…Κατά τήν πίστιν σου, γενηθήτω σοι…μᾶς λέγει ὁ Κύριος.
 
Τί λέγει τώρα ἡ Μητέρα μας ἡ μεγάλη, ἡ Μαμά μας, ἡ Βασίλισσα τῶν Ἀγγέλων. Τί λέγει; Παρουσιάζεται στό Δικαστήριο τήν ὥρα πού θά δικάση ὁ Γυιός της ὁλόκληρη τήν οἰκουμένη καί ἔχει τό δικαίωμα, τήν ἐξουσία ἀπό τόν Υἱόν της νά συγχωρῆ. Ναί! Καί νά ἀπαλλάση ἀπό τό Κριτήριο ὅποιον Αὐτή θέλει. Ὅποιος τήν ἐκτιμᾶ παρισσότερο ἐδῶ, τήν ἀγαπᾶ καί τήν πιστεύει καί Αὐτή τόν ἀγαπᾶ καί τόν ἀπαλλάσσει…Τό λέει αὐτό κι ἕνας στίχους ἀπό τούς Χαιρετισμούς της: «Χαῖρε Κριτοῦ δικαίου δυσώπησις. Χαῖρε πολλῶν πταιόντων συγχώρησις». Γι᾿ αὐτό κι ἐμεῖς ἐδῶ στό Ἅγιον Ὄρος νά στηριζώμεθα σ᾿ Αὐτήν. Νά ἀγαπᾶμε τό Περιβόλι της γιά νά μᾶς ἰδῆ μέ καλόν ὄμμα στό φοβερόν Κριτήριον.
 
Ὁ Θεός εἶναι εὔσπλαγχνος. Εἴμεθα μέσα στό Περιβόλι τῆς Μητέρας του. Ἔχει ἰσχύν ἡ Μητέρα Του, ἀλλά περιμένει τήν μετάνοιά μας…Διάβασε προσεκτικά τόν πρῶτο Κανόνα τοῦ Θεοτοκαρίου τοῦ πρώτου Ἤχου τοῦ ἁγίου Νικοδήμου. Ἐκεῖ ἡ Θεοτόκος παρακαλεῖ τόν Υἱόν της νά μᾶς σώση καί ὁ Κύριος τῆς λέγει, ὅτι «ἄν δέν μετανοήση, δέν θά σωθῆ κανείς». Ἐκεῖ δέν ὑπάρχει προσωποληψία. Τό κατάλαβες, πάτερ;
 
-Δέν θέλουν ν᾿ ἀκοῦνε γιά τόν Χριστό καί τήν Κρίσι οἱ ἄνθρωποι σήμερα, διότι θά χάσουν τά γλέντια τους.
 
-Εἴμαστε ὑποχρεωμένοι ἀπό τόν Θεό νά τούς συμβουλεύσουμε. Εἶναι κι αὐτοί Ἀδέλφια μας. Ἄμα δέν μᾶς ἀκούσουν…Λέγει ὁ Πιλᾶτος: «Νίπτω τάς χεῖρας μου. Ὑμεῖς ὄψεσθε…».
 
*απόσπασμα από συνέντευξη του π. Στέφανου στον Μοναχό Δαμασκηνό Διονυσιάτη
Από το βιβλίο: 
«ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΓΕΡΟΝΤΑΔΕΣ ΤΟΥ ΑΘΩΝΟΣ» – Μοναχοῦ Δαμασκηνοῦ Γρηγοριάτου 
(ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΟΣΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ – ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΑΘΩ 2005)

Οἱ τελευταῖες στιγμές τοῦ Ἁγίου Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ (Μνήμη 19 Ἰανουαρίου)

Αποτέλεσμα εικόνας για μαρκος ευγενικος

Οἱ τελευταῖες στιγμές τοῦ Ἁγίου Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ (Μνήμη 19 Ἰανουαρίου)


Ο Άγιος Μάρκος απέρχεται στον Δεσπότη Χριστό

Έφθασε, τέλος, και για τον Άγιο, η ώρα να αφήσει την παρούσα ζωή, αυτή την κοιλάδα του κλαυθμώνος και να ανέβει στην ουράνιο κληρουχία, για να λάβει εκεί τις επάξιες αμοιβές των μυρίων αγώνων του από τον αγωνοθέτη Χριστό.

Βρισκόταν στην οικία του πατέρα του, στον Γαλατά της Κωνσταντινουπόλεως, όπου ασθένησε για 14 ημέρες. Όλο αυτό το διάστημα της ασθενείας του, δίδασκε τους παρευρισκόμενους χριστιανούς όλα τα πρέποντα, και κυρίως, να αποφεύγουν με όλη τους τη δύναμη την ψυχοφθόρο ένωση. Αφού ο καλός ποιμένας τους παρήγγειλε και άλλα παρόμοια, αφού παραίνεσε και δίδαξε όλους να εμμένουν στην καλή ομολογία των Πατέρων, παρέδωσε ειρηνικά το πνεύμα του στον Αρχιποιμένα Ιησού, ως γνήσιος μαθητής αυτού του αρχιποίμενος και μιμητής του θείου Παύλου.
Στην ιερή ταφή του, συνέρρευσε όλη η πόλη, κάποιοι παρευρεθέντες αρχιερείς, όλος ο χορός των ιερέων, τα πλήθη των μοναχών, άνδρες και γυναίκες, νεανίσκοι και παρθένοι, μεγαλύτεροι και νεότεροι, για να αξιωθούν την χάρη και ευλογία που εξέπεμπε το πανίερο και θείο σκήνωμά του.
Το ιερότατο σώμα του, μετά την πάνδημη περιφορά συνοδευόμενο από όλα τα τάγματα και προπεμπόμενο με τους ιερούς και θείους εκκλησιαστικούς ύμνους, το έφεραν στη Μονή του μεγαλομάρτυρος Γεωργίου των Μαγγάνων, όπου είχε λάβει αρχικά το μοναχικό σχήμα. Εκεί παραδόθηκε στη γη και ετάφη δίπλα στο παράθυρο του Ναού. Το σώμα του τάφηκε κατά την κοινή μοίρα των ανθρώπων, όμως η μακαρία ψυχή του, αφήνοντας το χωμάτινο σώμα, απήλθε προς τον Δεσπότη, τον οποίο ποθούσε και για τον οποίο έκανε όλους αυτούς τους μακρούς και συνεχείς αγώνες και τα παλαίσματα.
Ο όσιος, λοιπόν, συναριθμήθηκε με τους οσίους. Ο δε Θεός, που δοξάζει εκείνους που τον δοξάζουν, δόξασε τον πίστο του δούλο Μάρκο με άπειρα θαύματα. Οι συγγενείς τους και όλος ο λαός, με συνοδική απόφαση τελούσαν την ετήσιο μνήμη του στον Γαλατά τη 19η Ιανουαρίου, όπως σημειώνει και ο Νεκτάριος Ιεροσολύμων στο 9ο Συνταγμάτιό του (σελ. 185-186).


Πηγή: «Εις έναντι μυρίων - ο άγιος Μάρκος ο Ευγενικός και οι αγώνες του», μοναχού Καλλίστου Ζωγράφου Αγιορείτου Εφεσίου, επιμ. Δημητρίου Παναγόπουλου.


Μετάφραση στη δημοτική: Ιστολόγιο Μακκαβαίος